Ząbkowanie opon i jego wpływ na bezpieczeństwo eksploatacji opon

Przypadki ząbkowania opon dotyczą wielu modeli współczesnych samochodów. Zużycie to występuje w przeważającej większości w oponach zamontowanych na tylnej (wleczonej) osi samochodów posiadających wielowahaczową konstrukcję układu zawieszenia.

Zawieszenia wielowahaczowe stosuje się, aby zapewnić wysoki komfort jazdy (m.in. zmniejszenie hałasu ) i jednocześnie dobre własności jezdne pojazdu (doskonałe tłumienie drgań), jak również wysoką przyczepność opon do podłoża w różnych warunkach jazdy. Zawieszenie wielowahaczowe tylnej osi można znaleźć w samochodach klasy wyższej (Mercedes-Benz klasy S, Renault Vel Satis), coraz większej liczbie aut klasy średniej (Opel Vectra, Ford Mondeo), a nawet klasy kompaktowej (Alfa Romeo 147, Ford Focus, VW Golf). Jest ono również coraz częściej stosowane w zawieszeniu przednim. Przyczyną takiego charakteru zużycia nie jest wada opon, lecz zmienny (nierównomierny) rozkład nacisków pomiędzy oponą a nawierzchnią podczas pracy zawieszenia przy jeździe na wprost i w zakrętach. Powoduje on nierównomierne ścieranie boków rzeźby bieżnika podczas ich kontaktu z podłożem.

Nierównomierny rozkład nacisków może wynikać z wielu przyczyn, z których największy wpływ na ząbkowanie mają:

1. ustawienie geometrii, która często zawiera się w wartościach określonych przez producenta samochodu, ale nie pozostaje bez wpływu na zużywanie się bieżnika; ustawienia geometrii są często kompromisem pomiędzy najlepszym zachowaniem się samochodu a zużyciem m.in. opon,
2. różnica właściwości tłumiących zawieszenia i opon (mimo iż żaden z tych elementów nie jest wadliwy),
3. niedostosowanie ciśnienia powietrza w kołach do aktualnie przenoszonych obciążeń,
4. konstrukcja układu zawieszenia, która ma za zadanie poprawić stabilność pojazdu oraz jego właściwości jezdne podczas pokonywania zakrętów,
5. wada, niesprawność lub stan techniczny poszczególnych elementów zawieszenia pojazdu (np. uszkodzone łożysko),
6. obciążenie pojazdu, które w samochodach typu kombi może w znaczącym stopniu zmieniać charakterystykę układu zawieszenia w sytuacji, kiedy oś tylna samochodu nie jest obciążona, a samochód jest używany wyłącznie przez właściciela do dojazdów do pracy,
7. styl jazdy oraz rodzaj dróg, po których się poruszamy; często zdziwienie powoduje fakt, że łagodna jazda na długich dystansach po drogach bez dużej ilości krętych odcinków może mieć większy wpływ na tego typu zużycie niż jazda po drogach z dużą ilością zakrętów,
8. zły stan nawierzchni dróg (nierówności, koleiny, itd.), po których się poruszamy.

Opony, których bieżnik jest poząbkowany, często są reklamowane przez użytkowników ze względu na emitowany hałas.
Ponieważ przyczyną nierównomiernego zużycia opon nie jest ich wada fabryczna, ale warunki eksploatacji, brak jest technicznych podstaw do uznania takiej reklamacji.

Użytkownicy opon często nie zdają sobie sprawy, iż wybierając pozornie tańsze opony o niewłaściwym (niższym) indeksie prędkości, sami przyczyniają się do znacznego zwiększenia efektu ząbkowania opon. Należy pamiętać, iż producenci samochodów dobierają opony, biorąc pod uwagę wszystkie parametry i osiągi pojazdu (m.in. masę pojazdu, moment obrotowy oraz hamujący, itd.).

Opony powinny posiadać indeksy prędkości (powinno się mówić „indeksy homologacji”) przewidziane przez producenta pojazdu. Nie ma tutaj znaczenia prędkość maksymalna pojazdu, z jaką samochód może się poruszać (często jest ona ograniczona w sposób elektroniczny).

Opony o zaniżonych indeksach będą pracować nierównomiernie i odkształcać się w niewłaściwy sposób. Ich powierzchnia styku z podłożem nie będzie jednorodna, a co za tym idzie ich bieżnik będzie bardziej podatny na ząbkowanie.

Tego typu zużycia nie można całkowicie wyeliminować, ale warto próbować je ograniczyć poprzez:

1. kontrolowanie geometrii kół pojazdu co najmniej raz w roku lub po każdej naprawie czy wymianie elementów układu zawieszenia,
2. montaż opon homologowanych przez producenta pojazdu (zalecane indeksy),
3. utrzymywanie zalecanego przez producenta pojazdu ciśnienia w kołach. Zwiększenie ciśnienia o 10-15 % pomoże zapobiec ząbkowaniu.
4. prawidłowe wyważanie kół z zachowaniem właściwych procedur; operacja ta powinna być powtarzana, kiedy wyczuwamy drgania na kierownicy oraz najpóźniej po przejechaniu każdych 10 000 km,
5. zastosowanie do wyważania sprawnego, skalibrowanego sprzętu oraz odpowiednich do rodzaju obręczy stożków oraz tarcz dociskowych,
6. poprzez regularną zamianę opon miejscami nazywaną z ang. rotacją, której sposób podany jest w instrukcji obsługi pojazdu. Jeżeli instrukcja obsługi nie podaje określonego harmonogramu, dobrą generalną reguła jest zamiana opon miejscami co każde 10 000 do 15 000 kilometrów.

Artykuł pochodzi ze strony bezpieczneprowadzenie.pl - akcji której patronem jest Goodyear.